Nasiona oliwki afrykańskiej (Olea europaea subsp. cuspidata)

Nazwa łacińska: Olea europaea subsp. cuspidata (syn. Olea europaea subsp. africana, Olea africana)

Nazwa polska: oliwka afrykańska

Krótka charakterystyka

Oliwka afrykańska to dziki podgatunek drzewa oliwnego, uznawany za przodka oliwki uprawnej, charakteryzujący się wytrzymałością i zdolnością do przystosowania w suchych, ciepłych klimatach. Roślina o wyprostowanym pokroju, ceniona za drobne, jadalne owoce, twarde drewno i dekoracyjne, srebrzyste ulistnienie. Używana jest zarówno jako roślina ozdobna i bonsai, jak i drzewo użytkowe.

Klasyfikacja rośliny

• Grupa / pokrój: okrytonasienna, drzewo
• Siedlisko: klimat suchy, ciepły, słoneczne stanowiska
• Zastosowanie: ozdobna, jadalna, drzewo użytkowe
• Cechy dekoracyjne / użytkowe: aromatyczne liście, trwałe drewno, jadalne owoce, odporność na suszę, długowieczność

Taksonomia

• Rodzina: oliwkowate (Oleaceae)
• Rodzaj / gatunek: Olea europaea
• Odmiana: subsp. cuspidata (syn. subsp. africana)

Pochodzenie

Oliwka afrykańska naturalnie występuje na rozległym obszarze od Afryki Subsaharyjskiej (zwłaszcza wschodniej i południowej) przez Półwysep Arabski i Azję Zachodnią po Himalaje i południowe Chiny, gdzie przystosowała się do gorącego i suchego klimatu. Rośnie głównie na terenach o umiarkowanym do niskiego opadzie i dużym nasłonecznieniu, często na skalistych zboczach i wzdłuż cieków wodnych.

Walory i zastosowanie

Roślina jest ceniona za odporność na suszę, wiatr i lekki mróz oraz za drobne owoce, chętnie zjadane przez ptaki i zwierzęta, a lokalnie także przez ludzi. Może być sadzona jako drzewo ozdobne lub cieniodajne w suchych ogrodach, stosowana do rekultywacji terenów suchych i formowana jako bonsai. Drewno oliwki afrykańskiej jest twarde i wykorzystywane lokalnie do rzemiosła.

Opis rośliny

Drzewo o średniej wielkości, osiągające zwykle 5–10 m wysokości (w lasach do 12 m). Liście są lancetowate, skórzaste, ciemnozielone z jaśniejszym, szarozielonym spodem, wydzielające charakterystyczny zapach. Kwiaty drobne, białe lub kremowe, lekko pachnące, zebrane w wiechy. Owoce to małe, kuliste, cienko mięsiste pestkowce, w pełni dojrzałe purpurowo-czarne.

Uwagi praktyczne

Oliwka afrykańska wymaga stanowiska słonecznego i dobrze przepuszczalnego podłoża. Jest odporna na długie okresy suszy, ale młode rośliny potrzebują regularnego podlewania. Dojrzałe egzemplarze znoszą krótkotrwałe mrozy do około -5 °C; w Polsce uprawia się ją w pojemniku zimowanym w jasnym, chłodnym pomieszczeniu. Nie toleruje nadmiaru wilgoci i stojącej wody przy korzeniach.