Nasiona lobelii Telekiego 'Mt. Elgon' (Lobelia telekii)

Nazwa łacińska: Lobelia telekii (prowieniencja Mt. Elgon)

Nazwa polska: lobelia Telekiego (lobelia olbrzymia z Mt. Elgon)

Krótka charakterystyka

Lobelia telekii to jedna z olbrzymich lobelii afroalpejskich – bylina o egzotycznym wyglądzie, która przez wiele lat rośnie jako duża rozeta liści, a następnie raz w życiu wytwarza wysoki, kolumnowy, gęsto owłosiony kwiatostan, po czym ginie. Ceniona jest za niezwykły pokrój i niespotykane przystosowania do surowych warunków wysokogórskich. Roślina kolekcjonerska, dla cierpliwych i doświadczonych hodowców.

Klasyfikacja rośliny

• Grupa / pokrój: okrytonasienna, bylina monokarpiczna (rozetowa)
• Siedlisko: afroalpejskie, wysokogórskie, słoneczne, chłodne
• Zastosowanie: ozdobna, kolekcjonerska, pojemnikowa
• Cechy dekoracyjne / użytkowe: duża rozeta liści, kolumnowy, owłosiony kwiatostan do 3 m, egzotyczny wygląd, adaptacje do nocnych przymrozków

Taksonomia

• Rodzina: dzwonkowate (Campanulaceae)
• Rodzaj / gatunek: Lobelia telekii
• Odmiana: brak / nie dotyczy (nasiona z prowieniencji Mt. Elgon)

Pochodzenie

Roślina jest endemitem wysokich gór Afryki Wschodniej – rośnie na Mount Kenya, w górach Aberdare oraz na Mount Elgon na granicy Kenii i Ugandy, na wysokości ok. 3500–5000 m n.p.m. Zasiedla suchsze, dobrze zdrenowane zbocza strefy afroalpejskiej, gdzie panuje „lato każdego dnia i zima każdej nocy”: silne słońce w ciągu dnia i przymrozki co noc.

Walory i zastosowanie

Lobelia telekii jest ceniona za oryginalny, kolumnowy kwiatostan okryty długimi, srebrzystymi włoskami (stąd angielski przydomek „Cousin Itt lobelia”) i za samą rozetę, która przez lata stanowi efektowny okaz kolekcjonerski. Drobne, purpurowe kwiaty są ukryte wśród przysadek i nie stanowią głównej ozdoby. W Polsce uprawia się ją w pojemnikach, latem na zewnątrz, zimą w chłodnej, jasnej szklarni lub pomieszczeniu.

Opis rośliny

Roślina tworzy pojedynczą (rzadziej kilka połączonych) rozetę szerokich, zielonych liści, w której magazynuje wodę. Po wielu latach wzrostu wegetatywnego wyrasta wyprostowany kwiatostan osiągający do 3 m wysokości, okryty niebieskozielonymi, długo owłosionymi przysadkami, wśród których kryją się małe purpurowe kwiaty. Po kwitnieniu i wydaniu nasion roślina obumiera. Nocne przymrozki znosi dzięki wydzielaniu śluzów, które kontrolują zamarzanie wody w rozecie.

Uwagi praktyczne

Uprawa lobelii Telekiego wymaga cierpliwości i zapewnienia chłodnego, jasnego, dobrze wentylowanego stanowiska. Należy unikać nadmiernego podlewania, upałów i zbyt wilgotnego podłoża. Roślina znosi jedynie krótkotrwałe, lekkie przymrozki – nie zimuje w gruncie w Polsce; zimą trzymać ją chłodno (kilka stopni powyżej zera) i sucho.